Redaktor Stański przekazuje

  Z LAMUSA  

Jak się tak zastanowić, to jest to niesamowita sprawa, że w historii prawie stulecia międzynarodowych futbolowych rozgrywek taki piłkarski kraj jak Hiszpania w zasadzie tylko raz organizował u siebie wielki międzynarodowy turniej; bo mistrzostwa Europy w 1964 to były ledwie cztery mecze...

Nie było z kim grać…

O tym, że kraj z Półwyspu Iberyjskiego będzie organizatorem dwunastego czempionatu globu, zdecydowano w połowie lat 60. Doszło wtedy do porozumienia Hiszpanii z zachodnimi Niemcami. Ci pierwsi „odstąpili” RFN turniej w 1974, nie zgłaszając swojej kandydatury, natomiast Niemcy wsparły Hiszpanię przy organizacji turnieju osiem lat później, kiedy ponownie, po argentyńskim mundialu, przyszła kolej na Stary Kontynent. Reszta świata, jeżeli chodzi o organizację MŚ, jeszcze się nie liczyła. Wszystko zmienił dopiero XXI wiek.

To był szczególny czas dla Hiszpanii, a – jak się okazało - także dla Polski. Kraj z Półwyspu Iberyjskiego, przez lata rządzony twardą ręka przez generała Francisco Franco, zmieniał się po śmierci caudillo. U nas inny generał, Wojciech Jaruzelski, pod rękę z sowieckim oprawcą walczył z polskim narodem, wprowadzając 13 grudnia 1981 stan wojenny i internując tysiące działaczy „Solidarności”. Polska stała się pariasem, także jeżeli chodzi o futbol. Sankcje sprawiły, że przed XII MŚ nikt z Biało-czerwonymi nie chciał grać. Trzeba było się ratować meczami z klubami. Nie przeszkodziło to jednak Antoniemu Piechniczkowi w świetnym przygotowaniu zespołu do gry w Galicji, bo tam - w La Coruñi i Vigo - przyszło nam na wstępie rywalizować w grupie 1 z Włochami, Peru i Kamerunem, choć początek był trudny…

Dziennikarski tuz

W trudnych warunkach przygotowywali się do wszystkiego piłkarze. W zmienionych politycznych warunkach – równie skomplikowanych – przygotowywał się „Sport”. Po dwóch wyjazdach pod rząd na mistrzostwa Janusza Jelenia, przyszedł czas na kogoś innego. Redaktor Jeleń, wybrany głosami załogi na naczelnego „Sportu” w 1981 roku, nie przeszedł późniejszej dziennikarskiej weryfikacji… W teczce przyniesiony został nowy naczelny, Tadeusz Janik (swoją funkcję sprawował w latach 1982-85).

Na mistrzostwa został oddelegowany Grzegorz Stański i był to – trzeba podkreślić – dobry wybór. Rocznik 1947, pracował w warszawskim oddziale naszego dziennika, razem zresztą z Michałem Listkiewiczem, potem znakomitym sędzią, prezesem PZPN, który po latach ponownie wrócił na nasze łamy.

Stański znał włoski i hiszpański. – Pisał naprawdę dobrze. Był inteligentny, dowcipny. Napisał razem z Andrzejem Gowarzewskim kilka książek. Uważam, że to najlepszy dziennikarski duet w historii polskiego dziennikarstwa. Dodatkowo potrafił też wbić szpilkę, ale nie chamską, ale w cywilizowany sposób. Kazał do siebie mówić nie Grzesiek, a „Grzesik” – wspomina z uśmiechem Henryk Górecki, który w „Sporcie” przepracował 40 lat i wie o gazecie wszystko.

Stański razem z Gowarzewskim napisali słynną książkę „Wielcy piłkarze, sławne kluby”. Do tego razem wydali „Mundial’78”, „Olimpijskie kuranty”, a sam napisał „Mundialowy dziennik Antoniego Piechniczka” oraz „Mexico 86. Vademecum”.

Z dzienniczka selekcjonera

Sięgnijmy do „Sportu” z 17 czerwca 1982 roku, kiedy byliśmy już po premierze i po bezbramkowym remisie z Italią. Oto prowadzony i spisywany przez redaktora Stańskiego w Hiszpanii „Dziennik Antoniego Piechniczka”.

„Czwartek, 17 czerwca. Wspominając o niespodziankach, jakie wydarzyły się w pierwszych czterech dniach mistrzostw, nie mogłem jednak przewidzieć, że w środę nastąpi istne trzęsienie ziemi. Bo któż mógł się spodziewać porażki RFN z Algierią, czy remisu Hiszpanii z Hondurasem. Zwłaszcza przegrana mistrzów Europy jest sensacją nie mieszcząca się w sferze racjonalnych przesłanek” – pisał nasz selekcjoner [we wszystkich cytatach - pisownia oryginalna] o meczu, który zakończył się w grupie 2 sensacyjną wygraną reprezentanta Afryki 2:1 po bramkach Rabaha Madjera i Lakhdara Belloumiego. Co do gospodarzy, to nie potrafili w spotkaniu w grupie 5 pokonać niesamowitego w bramce Julio Cesara Arzu. W zremisowanym 1:1 spotkaniu udało się to dopiero Lopezowi Ufarte, i to z karnego.

Co do niespodzianek, to taką był też kolejny remis faworyta, Polski, w meczu z Kamerunem rozegranym w sobotę 19 czerwca na Estadio de Riazor w La Coruñi. Tam my mieliśmy problemy z pokonaniem innego świetnego czarnoskórego golkipera hiszpańskiego mundialu, Thomasa N’Kono. W trzecim grupowym spotkaniu z Peru graliśmy o wszystko, trzeba było wygrać, żeby awansować do finałowej dwunastki (na MŚ w Hiszpanii po raz pierwszy zagrały 24 reprezentacje).

Na kłopoty… Smolarek!

Specjalny wysłannik „Sportu” na Mistrzostwa Świata red. Grzegorz Stański przekazuje – pisała nasza gazeta we wtorek 22 czerwca. „Peru przeszkodą wysoką jak Andy. Być albo nie być biało-czerwonych” – czytaliśmy na pierwszej stronie. Zespół z Ameryki Południowej miał po dwóch kolejkach i dwóch remisach stosunek bramek 1:1, my 0:0. Trzeba było wygrać.

Przed meczem w La Coruñi działacze robili zakupy, biorąc co się da. U nas były przecież pustki w sklepach, a zanosiło się na szybki powrót do domu… Przed meczem mieliśmy korekty w składzie. Do ataku przesunięty został Zbigniew Boniek. Na środku pomocy był Janusz Kupcewicz, a miejsce kontuzjowanego Jana Jałochy zajął Marek Dziuba. Do przerwy było bez bramek. Ale jak ktoś w polskim zespole miał pierwszy trafić, to nie mógł być to nikt inny, jak Włodzimierz Smolarek z Widzewa. W narodowych barwach zdobył „ledwie” 13 bramek, ale te gole ważyły zwykle razy 2 lub razy 3, bo były to kluczowe trafienia, jak z Peru, jak wcześniej z NRD w Lipsku w eliminacjach do hiszpańskich MŚ czy później z Portugalią podczas mundialu 1986. Smolarek trafił na 1:0, a potem już poszło bum-bum-bum-bum! Po 76 minutach było już 5:0! Gol Guillermo La Rosy w końcówce nic już nie zmienił. Bramkę strzelił też Boniek, który po pokonaniu Ramona Quirogi podbiegł do „media tribune” i wygrażał polskim dziennikarzom, którzy go wcześniej mocno krytykowali. Też trzeba dodać, że przed mundialem „Zibi” zmienił klub, przechodząc z Widzewa do silnego wtedy Juventusu.

Srebro zamiast brązu

Potem? Potem był koncert na barcelońskim Nou Camp z wicemistrzem Europy Belgią 3:0 po hat tricku właśnie Bońka. W kolejnym grupowym meczu remis z ZSRR i po ośmiu latach reprezentacja Polski ponownie znalazła się w półfinale MŚ! Tam, bez pauzującego za kartki Bońka, ulegliśmy późniejszym mistrzom Włochom 0:2, ale na koniec ponownie byliśmy srebrnym medalistą czempionatu globu, wygrywając bój o trzecie miejsce z Francją 3:2. Zapyta ktoś dlaczego srebrni, a nie brązowi? Spieszymy z wyjaśnieniem. Podczas MŚ 1974-82 FIFA zdecydowała o przyznawaniu czterech kategorii medali: złotego, pozłacanego, srebrnego za trzecią lokatę i brązowego za czwarte miejsce. Stąd też ponowne srebro na szyjach naszych wspaniałych graczy.

Krok do tyłu?

Jak turniej podsumował redaktor Stański? Napisał, że... był dla futbolu krokiem w tył! Oto jego uzasadnienie. „Sukces Włochów zaprzeczył lansowanym od mistrzostw świata w 1974 roku i tych z 1978 roku teoriom, że przyszłość futbolu należy do zespołów grających na wskroś ofensywnie. Włochom daleko do umiejętności atakowania bramki rywali, jakie prezentowali przykładowo Brazylijczycy. Piłkarze z Ameryki Południowej preferowali zasadę: atakujemy, przywiązując znacznie mniejszą wagę do gry obronnej, Włosi odwrotnie: najpierw precyzyjna, dokładna obrona, a dopiero później kontratak. Od razu dodajmy: błyskawiczny, płynny, dokładny. Włosi niemal do perfekcji opanowali grę w defensywie. Brazylijczycy będą musieli jeszcze długo uczyć się tej sztuki. „Atak – owszem, ale z myślą o obronie” – twierdził przed wieloma laty trener Ryszard Koncewicz i teza ta nie straciła nic ze swojej aktualności, mało tego została nobilitowana na tych mistrzostwach. Nie tylko przez Wochów, ale również przez polską drużynę” – pisał Grzegorz Stański w „Sporcie” 15 lipca 1982 roku, cztery dni po finale MŚ, w którym „Squadra Azzurra” pokonała RFN 3:1, zdobywając swoje trzecie mistrzostwo globu. Teraz ani Włochów, ani Polaków na MŚ nie zobaczymy…       

Michał Zichlarz         

KORESPONDENCI „SPORTU” NA MŚ

1982, Hiszpania: Grzegorz Stański

Z Peru w trzecim meczu grupy 1 graliśmy o wszystko. 

Po wygranej z Peru 5:1 przyszedł pogrom Belgii. To były piękne czasy polskiego futbolu!