Pomniki

Z DRUGIEJ STRONY - Paweł Czado

Bardzo podoba mi się zwyczaj stawiania pomników piłkarzom. Dla mnie to egzemplifikacja normalności otaczającej nas rzeczywistości (przypadkowo się rymnęło). Cokoły nie powinny być zarezerwowane jedynie dla polityków, władców czy kompozytorów. Długo tak było na całym świecie, ale społeczeństwa zaczęły się przełamywać, kiedy uznały, że futbol jest równie ważny co inne dziedziny życia, a nie jedynie dziedziną najważniejszą z tych mniej ważnych...

Charakterystyczne, że pomnik z reguły sławi wielkość tego, komu jest poświęcony, czasami jednak oddaje też inne tęsknoty i marzenia tych, którzy go budują. Coś takiego odczułem choćby w Bagdadzie, gdzie pomnik futbolowy zwyczajnie mnie zaskoczył, choć wiadomo przecież, że punkt widzenia zależy od punktu siedzenia, czyli... osiągnięć. Elegancki pomnik Ahmeda Radhiego Amaiesha Al-Salihiego stoi przed trzydziestotysięcznym Al-Shaab Stadium (czyli Stadionem Ludowym, Sosnowiec lubi to). Dlaczego on? Otóż 40 lat temu właśnie ten piłkarz zdobył jedyną (do tegorocznych amerykańskich mistrzostw) bramkę w dziejach występów Iraku na mundialach. Było to 8 czerwca 1986 roku w meczu z Belgią. Iracką federacją piłkarską rządził wtedy okrutny Udaj Husain, szalony syn Saddama, który kazał torturować piłkarzy, ale to temat na inne opowiadanie. Radhi, 121-krotny reprezentant Iraku, przeżył erę Udaja, zmarł na COVID w 2020 roku...

Czasami pomniki w oczywistych miejscach stawia się jednak osobom nieoczywistym. Oczywiście z punktu widzenia ludzi, którzy nie pochodzą stamtąd. Coś takiego poczułem choćby pod Estadio Urbano Caldeira, czyli stadionem FC Santos w Brazylii, kiedy stanąłem pod pomnikiem... Nie, nie Pelego, który jest legendą tego klubu, a jego rodzina do dziś ma tam największą lożę. Nie, ten ma w tym mieście własne muzeum, ale na pomniku pod stadionem stoi... José Ely de Miranda, wieloletni kapitan Santosu i dwukrotny mistrz świata – znany szerszej publiczności jako Zito. Rządził on drużyną, do której Pele dopiero wchodził. Należy się? Należy! Pomnik stanął więc dwa lata po śmierci Zito – w 2017 roku.

W Polsce też stawia się coraz więcej pomników piłkarskich, cieszy mnie to. W 2012 roku przed stadionem na Łazienkowskiej stanął pomnik Kazimierza Deyny. Należało się! W 2015 roku przed Stadionem Narodowym w Warszawie stanął pomnik Kazimierza Górskiego. Należało się! (Przy okazji przypomnę, że to właśnie Górski rekomendował przed laty, by status narodowego zyskał Stadion Śląski. Ot, ciekawostka...). W 2017 roku przed stadionem Cracovii stanął pomnik Józefa Kałuży... Należało się! W 2022 roku przed Stadionem Śląskim stanął pomnik Gerarda Cieślika. Należało się! W 2024 roku w Zagłębiowskim Parku Sportowym, gdzie grają sosnowieccy piłkarze, stanął pomnik Włodzimierza Mazura. Należało się! Jest wielu takich, którym się należy.

W najbliższą niedzielę, dwie godziny przed meczem GieKSy z Lechem, zostanie odsłonięty pomnik Jana Furtoka. Figura już stoi przed stadionem, na razie jest szczelnie osłonięta. Zmarły 26 listopada 2024 roku napastnik zdobył dla GieKSy 122 bramki, widziałem 34 z nich. Zdobywał je różnorodnie: po rajdach i po delikatnych muśnięciach, po dobitkach i po kąśliwych strzałach z rzutów wolnych, z bliska i z daleka… Zawsze łączyły je jednak trzy elementy: spryt, technika i elegancja. Furtok to symbol największych sukcesów GKS-u Katowice. Honorowanie takich postaci wzmacnia poczucie więzi i tożsamości lokalnych środowisk. Podoba mi się to.

Materiał premium

Dalsza część jest dostępna dla subskrybentów

Odblokuj pełne wydanie i korzystaj bez ograniczeń. Czytaj ekskluzywne wywiady, analizy i felietony sportowe. Słuchaj podcastów oraz oglądaj materiały wideo.

Zobacz pakiety i odblokuj wydanie

Dostęp od 12,50 zł • BLIK / karta • Anulujesz online, kiedy chcesz

Masz już dostęp? Zaloguj się