Nic się samo nie zrobi

Kończy się kolejny profesjonalny sezon ORLEN Superligi pań. Jak pan go oceni?

- Jeszcze trwa, ale już mogę powiedzieć, że jest bardzo ciekawy. U kobiet rywalizacja o mistrzostwo Polski powinna trwać do końca. Do ostatniej serii. Mamy też kilka ciekawych klubów, które walczyły o brązowy medal. Ostatecznie zdobyła go KRASOŃ Piotrcovia Piotrków Trybunalski, która przetasowała to, co się w ostatnich latach w czołówce działo. Tworzy się pięć-sześć bardzo fajnych ośrodków, których rywalizacja w przyszłym sezonie o czołowe lokaty będzie niezwykle ciekawa. Wszystkie drużyny zagrały też w pucharach europejskich, z czym wcześniej różnie bywało. 

Przenosząc się w dół tabeli myślałem, że walka o utrzymanie będzie bardziej zacięta. Na pewno dużym rozczarowaniem jest spadek TAURON Ruchu Szczypiorna Kalisz. Zaskoczeniem jest też Sośnica Gliwice, która wylądowała w barażach o utrzymanie. Nie ukrywam, że szacowałem, iż Gliwiczanki będą zdecydowanie wyżej. Cieszy jednak rozwój klubów, wiele z nich wykonało duży przeskok organizacyjny.

A jeśli chodzi o męską ORLEN Superligę?

- Było dużo ciekawych meczów, także trochę rozczarowań, zwłaszcza patrząc pod kątem Ligi Mistrzów, gdzie nasze kluby nie zaszły tak daleko, jak wszyscy na to liczyliśmy. Bardzo interesująca była też trwająca do ostatniej serii sezonu zasadniczego rywalizacja o wejście do play offu. Podobnie jak u kobiet, nastąpiły ciekawe przetasowania w czołówce, do której mocno wkroczyło PGE Wybrzeże Gdańsk. Mecze o medale zapowiadają się fascynująco. No i mega ciekawa jest walka między Piotrkowianinem Piotrków Trybunalski, LOTTO Puławami i Zagłębiem Lubin o utrzymanie. Między tymi trzema zespołami toczy się rywalizacja o jedno miejsce barażowe, ponieważ w tym roku męska ORLEN Superliga zmniejsza się do 12 zespołów (dlatego w tym sezonie dwa zespoły czeka spadek, zaś trzecią drużynę od końca baraż z wicemistrzem Ligi Centralnej – przyp. red.). Tu również w klubach wykonano pracę w obszarze rozwoju organizacyjnego. Zatem podsumowując - na pewno malują się ciekawe perspektywy przed obiema ligami.

No to pora na kilka kamyczków do tego tak ładnie malującego się superligowego ogródka...

- Chętnie odpowiem na każde pytanie.

Dlaczego mecze ostatniej kolejki w gronie zespołów walczących o utrzymanie, gdzie decydowały się losy, kto wpadnie do baraży, zaplanowano w różnych dniach? W Gliwicach, które ostatecznie muszą rozegrać dodatkowe mecze o utrzymanie, stwierdzono, że to nie miało nic wspólnego z zasadami fair play...

- Rzecz sprowadza się często do tego, że kluby mają ogromny problem z dostępnością hal, obiektów sportowych. I z tego powodu w lidze męskiej może być tak, że zmuszeni będziemy grać mecz o medal brązowy po finale o złoto. Tak, to jest duży problem.

Fair play nie interesuje brak dostępności hal, czy wolnych dni, godzin...

- Niestety, takie mamy uwarunkowania. Oczywiście moglibyśmy dokręcić śrubę i przykładowo nakazać grać w innym mieście. Ale czy takie rozwiązanie byłoby fair play? Wydaje mi się, że nie do końca. Oczywiście powinno być inaczej i chciałbym, żeby było inaczej. Żeby mecze rozgrywane były równocześnie, o jednej porze, ale czasami sytuacja zmusza do podjęcia trudnych decyzji. Na pewno będziemy rozmawiali z klubami, by to poprawić.

Długo nie były znane terminy wspomnianych spotkań barażowych, choć grupa spadkowa ORLEN Superligi Kobiet już dawno zakończyła sezon. Trenerzy nie wiedzieli, czy rozpuścić na kilka tygodni zawodniczki, czy przedłużać lub podpisywać nowe kontrakty i na jakich warunkach.

- Terminy baraży wynikają z kalendarza centralnego ZPRP. Jako Superliga jesteśmy w stałym kontakcie ze związkiem, by te procesy optymalizować i dostarczać klubom informacje z odpowiednim wyprzedzeniem. Baraże są wpisane w regulamin i kluby wiedząc o tym, muszą planować ich rozegranie. Na pewno nikt nie dostał informacji, że one się nie odbędą. Natomiast my musimy wcześniej zweryfikować, czy kluby chcą grać w barażach, czy spełniają kryteria gry w najwyższej klasie rozgrywkowej. Wiem, że u pań MTS Żory potwierdziło gotowość dołączenia do ORLEN Superligi, spełnienia warunków i zagra baraż z Sośnicą.

Rozczarowanie klubów dotyczy także transmisji telewizyjnych, które przy podpisywaniu umów ze sponsorami często były języczkiem u wagi. Tymczasem kamery ani razu nie pojawiły się na przykład w Kaliszu...

- Nie ma czegoś takiego - i zawsze to podkreślam - że kluby mają gwarantowane transmisje. To nie jest obligatoryjne. Prawa telewizyjne rządzą się swoimi prawami, wybierane są te transmisje – oczywiście w porozumieniu z nami – które wzbudzają największe zainteresowanie kibiców, a co za tym idzie również reklamodawców. Dlatego nie są puszczane spotkania, na które nie ma zainteresowania. Informowałem o tym działaczy z Kalisza, wcześniej z Chorzowa. Staramy się przekonywać telewizje do pokazania co najmniej jednego meczu domowego danego klubu w sezonie, ale prawem nadawcy jest, że zawsze wybiera najciekawsze, najbardziej interesujące spotkania. A jest ich dość sporo, bo 28. Jeżeli więc kluby odstają poziomem od reszty stawki lub mają zmiany organizacyjne, jak było w tym przypadku na początku sezonu, to telewizja nie bierze takich klubów pod uwagę do ogólnopolskich transmisji. Grając w lidze zawodowej, trzeba najpierw zabezpieczyć odpowiedni poziom zespołu.

Na jakim etapie jest obecnie proces licencyjny. Wszystkie kluby spełniają warunki, czy ktoś jest zagrożony lub nie spełnia kryteriów?

- W tym momencie proces trwa. Zgodnie z harmonogramem znajduje się obecnie na końcowym etapie. Czekamy na komplet informacji od Komisarza Ligi analizującego dokumenty, bo to on jako niezależny organ odpowiada za ten proces. Wiem, że część klubów dostarczyła już kompletne dokumenty, inne są sprawdzane, weryfikowane. Wkrótce powinniśmy wydawać licencje lub ich odmawiać.

Nie uważa pan, że w tak dużym kraju jak Polska redukowanie Superligi jest chybionym pomysłem?

- Ostatnio spędziłem z moim zespołem tydzień w Danii, gdzie rozmawialiśmy o tym, jak zorganizowana jest ich liga. A mówimy o kraju mistrzów świata. Spotkałem się także z osobą zarządzającą najlepszą europejską ligą, Handball Bundesligą, gdzie analizowaliśmy, co oni zrobili, gdy parę lat temu byli w podobnym momencie, w jakim obecnie my jesteśmy. Byli w zapaści, reprezentacja nie osiągała wyników, zastanawiali się co z tym zrobić. Wnioski po dogłębnych analizach były jasne. Żeby rozwijali się lokalni zawodnicy, poziom rozgrywek musi być wysoki, wyrównany, a walka w każdym meczu powinna toczyć się do ostatniej piłki. Aby to osiągnąć, ZPRP postanowił czasowo zmniejszyć liczbę zespołów, by podnieść poziom rywalizacji.

„Kiszenie się w tym samym sosie, ciągłe granie z tymi samymi rywalami. Non stop te same gęby... Jak przy 8-9 zespołach dawać szansę młodzieży, skoro wszyscy boją się o swoją d...” - to cytat z przemyśleń pewnego szkoleniowca. Generalnie, polscy trenerzy nie są zachwyceni zmniejszaniem lig.

- Nie dziwię się trenerom, gdyż z ich perspektywy - przy liczebniejszej lidze - mają spokojniejszą pracę. Tymczasem z perspektywy klubów jest trochę inaczej. Podobnie z perspektywy związku, który finalnie podejmuje decyzje dotyczące kształtu rozgrywek, oczywiście w porozumieniu z nami. Chodzi o to, że poziom się podnosi, gdy jest rywalizacja, kiedy wszyscy o coś walczą, bo nie ma za dużo bezpiecznych przestrzeni. Tymczasem jak spojrzymy na tabele, to ostatnie kluby mają ogromne dysproporcje sportowe w porównaniu z pozostałymi. A przecież nie chodzi o to, by mecze toczyły się do jednej bramki z dużymi różnicami w wynikach.

Czyli trenerzy są za status quo, a Superliga za zmniejszeniem liczebności?

- Nasze decyzje nie były efektem widzimisię kogokolwiek, podjęte zostały po analizach oraz pod wpływem wycofania się rok temu Górnika Zabrze, a wcześniej klubu z Tarnowa oraz kłopotów z wypełnieniem kryteriów i wymogów ligi zawodowej przez większą liczbę ośrodków z Ligi Centralnej. Docelowo chcielibyśmy mieć ponownie 14-zespołową ligę zawodową, lecz nie z zawodnikami zarabiającymi np. 2-3 tysiące złotych, jak czasami ma to miejsce w Lidze Centralnej. To muszą być kluby stabilne, w pełni profesjonalne, z widoczną perspektywą rozwoju, silne sportowo. To już się zmienia, ale jeszcze wymaga czasu. Na ten moment podjęta została decyzja, by męska liga na dwa-trzy lata została ograniczona do 12 zespołów, a potem chętnie wrócimy do 14 drużyn. Liczymy w tym czasie na podniesienie poziomu klubów Ligi Centralnej.

W czołowych zespołach jest coraz mniej Polaków, a w eksportowych ekipach ze świecą ich szukać. To dla Superligi problem?

- Tak i nie. Bardzo się cieszę, że kluby z Lubina i Lublina oraz Płocka i Kielc ściągają obcokrajowców, bo musi być pewien balans. Naturalnie chcielibyśmy, by nasze czołowe kluby w większej części były oparte na polskich zawodnikach, bo tylko w taki sposób buduje się zainteresowanie rozgrywkami. Robią to przede wszystkim polscy bohaterowie. Niemniej trzeba stawiać na Polaków, ale też na zagranicznych graczy, bo jeżeli jest ich tylko dwóch-trzech w zespole, to przyjeżdżają do nas jedynie do pracy, na zarobek, wywierając presję na polskich zawodników, którzy nie powinni mieć miejsca w składzie tylko dlatego, że są Polakami. Powinni je sobie wywalczyć na boisku. Zatem idealnie, jeśli w klubie jest od dwóch do pięciu zagranicznych zawodników, którzy podnoszą poziom rywalizacji. I tutaj widzę wyzwanie dla całego środowiska, związku, Superligi, a przede wszystkim klubów, które jeśli za 8-10-12 lat będą miały swoich wychowanków w kadrach, to będzie to świadczyło, jak przykładają się dla swojego klubu i sukcesów polskiej piłki ręcznej. A badania jasno pokazują, że gra wychowankami w naszej dyscyplinie ma dużo większe przełożenie na zainteresowanie niż chociażby w piłce nożnej.

No to jakie zainteresowanie wzbudza Galiczanka Lwów?

- Cieszę się, że do nas dołączyła, bo przed jej dokooptowaniem ORLEN Superliga Kobiet liczyła tylko 8 drużyn, które spełniały wymagania ligi profesjonalnej. Ukrainki grają u nas za zgodą Ministerstwa Sportu i Turystyki, naszą akceptacją oraz ZPRP jako pełnoprawny uczestnik rozgrywek. Dzięki temu bezcenne jest, że możemy mierzyć się z zespołami, które mają inną kulturę gry, funkcjonują inaczej. Siódemka ze Lwowa wzmogła rywalizację, podniosła poziom rozgrywek. Na początku była w czołówce, teraz jest w solidnej, środkowej części tabeli, co z perspektywy rozwoju naszej ligi jest bardzo cenne. Naturalnie nie muszę wspominać o elementach humanitarnych, więc cieszymy się, że możemy pomóc i gościć w kraju drużynę ze Lwowa. W lidze siatkówki jest podobnie, też gra w niej ukraiński klub.

Trener Xavier Sabate uważa, że w Polsce szkolenie młodzieży mocno kuleje. Podobną opinię wyraził Tałant Dujszebajew...

- Trzeba sobie jasno i wyraźnie powiedzieć - albo wszyscy w środowisku weźmiemy odpowiedzialność za szkolenie, albo nic z tego nie będzie. Samo nic się nie zrobi. Trzeba w klubach poświęcić się szkoleniu dzieci i młodzieży, nawet kosztem wyników tu i teraz. To bez dwóch zdań rzecz nadrzędna. Bezwzględnie jest to kluczowy problem polskiej piłki ręcznej, bo porządnego systemu szkolenia w naszej dyscyplinie tak naprawdę nigdy nie było. Nawet zespoły, które wiele, wiele lat temu osiągały sukcesy, gdy jeszcze grali Sławek Szmal, Michał i Bartek Jureccy oraz cała wspaniała generacja medalistów mistrzostw świata, to oni mocno podkreślali, że ich sukcesy nie są wynikiem systemu szkolenia w Polsce, a ich determinacji, charakterów, nietuzinkowych talentów, które bez ciężkiej pracy i chęci dojścia na sam top, nigdy by ich tam nie zaprowadziły. My nie odpowiadamy za procesy szkoleniowe, budowę zespołów, za lokalne budżety, dzięki którym kluby funkcjonują, natomiast wspólnie ze związkiem będziemy przedstawiali klubom rozwiązania, jakie w tej materii w najbliższym czasie będziemy wdrażali w życie, by rozwinąć naszą dyscyplinę, także szkolenie młodzieży. Co bardzo ważne, jasną wizję ma w tym obszarze ZPRP. Głównym celem prezesa Szmala jest rozwój szkolenia najmłodszych i dużo jest zmian w tym zakresie.

Czego życzy sobie po blisko sześciu latach pracy szef profesjonalnej ORLEN Superligi?

- Życzyłbym sobie w długim terminie, powiedzmy 10-12 lat, by nasze środowisko wychowało pokolenie mocnych zawodniczek i zawodników, którzy będą walczyli o medale mistrzowskich turniejów, a kluby grały w Final Four Ligi Mistrzów. Chciałbym, by wzrosło zainteresowanie naszą dyscypliną, wzrosła o 100 procent oglądalność w telewizji, a frekwencja w halach rosła tak dynamicznie i rekordowo, jak od momentu powstania męskiej ligi zawodowej w 2016 roku, czy żeńskiej w 2019 roku. Oczywiście mamy rozpisanych kilkadziesiąt celów, w ramach strategii rozwoju 2030, w zakresie rozwoju sportowego, praw medialnych, sponsoringu czy promocji. Mógłbym długo o nich opowiadać... Puentując powiem, że chciałbym, by w 2030 roku obecna strategia była zrealizowana na poziomie 80-90 procent, tak jak zrealizowaliśmy strategię rozwoju z lat 2019-25.

Rozmawiał Zbigniew Cieńciała