Historia jednego meczu

Spośród już aż trzydziestu potyczek pomiędzy Polską a rywalem zza Morza Bałtyckiego jedna zwraca szczególną uwagę.

Wacław Kuchar (w koszulce z orłem) przed meczem ze Szwecją w Katowicach. W środku sędzia Peter Bauwens oraz kapitan Szwedów Thure Svensson. Fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe

    Z LAMUSA   

Zaraz po naszych bratankach, czyli Madziarach, to nie kto inny jak Szwedzi byli naszym rywalem numer 2 w historii. Na ich terenie, w maju 1922 roku na Stadionie Olimpijskim w Sztokholmie, w trzecim swoim spotkaniu w historii, Biało-czerwoni odnieśli swoje pierwsze, historyczne zwycięstwo 2:1. Bramki zdobywali Józef Klozt (zamordowany przez Niemców w getcie warszawskim w 1941 roku) oraz Józef Garbień.

Przywitanie z Górnym Śląskiem

Do 1930 roku graliśmy ze Szwecją aż siedem razy, a jedno z tych spotkań odbyło się w Katowicach i było to wielkie wydarzenie! Dlaczego? „Po Krakowie, Lwowie, Warszawie, Łodzi i Poznaniu – reprezentacja pojawiła się w Katowicach; aż do 1948, gdy Biało-czerwoni zagrają w Chorzowie, tylko te sześć miast gościło nasz zespół. Premiera na arenie klubowej miejscowego 1.FC, dziś to zaniedbany stadion dawnej Gwardii” – czytamy w świetnym opracowaniu „Biało-Czerwoni 1921-2018” Andrzeja Gowarzewskiego z Wydawnictwa GiA.

To była pierwsza, historyczna wizyta polskiej reprezentacji na Górnym Śląsku, który przecież do Polski przyłączony został najpóźniej ze wszystkich polskich ziem, bo dopiero w czerwcu 1922 roku, kiedy do Katowic wkroczyły oddziały pod dowództwem generała Stanisław Szeptyckiego.

Ówczesny stadion niemieckiego 1.FC mieścił się przy ulicy Kościuszki, jest usytuowany za obecnym basenem. Teraz to ruina, ale zarysy trybun obiektu są widoczne. Ma (czy miał) tam powstać nie tylko stadion lekkoatletyczny AWF, tzw. Katowice Sports Valley, ale na razie wszystko stoi w miejscu. Miasto ma inne potrzeby…

Tłumy na Kościuszki!       

Wracając do ówczesnego spotkania na stadionie niemieckiego - czy raczej wspieranego przez niemiecką społeczność górnośląskiej metropolii obiektu - to o samym arbitrze można by napisać długi tekst. Dr Peter Joseph Bauwens to wielka legenda niemieckiego futbolu, piłkarz, wieloletni sędzia, komentator. Niewolny od kontrowersji.

Naszą reprezentację jako kapitan związkowy, czyli selekcjoner, prowadził Tadeusz Kuchar, a kapitanem zespołu był… jego brat Wacław Kuchar. Dwie wielkie, legendarne postacie polskiego sportu, związane ze Lwowem i Pogonią, założyciele tego wielkiego polskiego i utytułowanego klubu. Bramka 30-letniego wtedy Wacława Kuchara dała nam zresztą cenne zwycięstwo ze Szwedami 2:1.

„Polska zwycięża Szwecję” – donosił 2 lipca 1928 w pomeczowej relacji „Ilustrowany Kuryer Codzienny”, najbardziej poczytna gazeta międzywojnia. „IKC” w telegraficznym skrócie z meczu donosił: „ambitna gra drużyny polskiej – słaby skład reprezentacji Szwedów – Dr Bauwens znakomitym arbitrem – dwanaście tysięcy widzów”.

„Takiego napływu publiczności, jaki panował w dniu dzisiejszym, dawno dotychczas Katowice nie widziały. Tramwaje przepełnione przywoziły gości nie tylko z polskiej części G. Śląska, ale także i z niemieckiej strony oraz z Zagłębia Dąbrowskiego. Cały szereg osób przyjechał także autami i autobusami. Ulica Kościuszki, wiodąca do boiska 1.FC, gdzie odbyły się pierwsze na G. Śląsku zawody międzypaństwowe, przedstawiała niezwykły widok! Zainteresowanie meczem było ogromne” – pisał „IKC”. Rekordu sprzed roku, z ligowego meczu 1.FC Katowice – Wisła Kraków, który decydował o pierwszym ligowym mistrzostwie Polski - w formie jakie rozgrywki znamy dzisiaj – jednak nie pobito.           

Debiut Śląskiego Olbrzyma

Wracając do meczu, to Szwedzi - „lekceważąc nas wystawili słabszy skład” pisała ówczesna prasa – prowadzili po golu Einara Perssona, dla którego było to jedyne trafienie w narodowych barwach w trzech spotkaniach. Potem wyrównał Wawrzyniec Staliński, a o wszystkim przesądził Wacław Kuchar w 70 minucie. Warto dodać, że w reprezentacji zadebiutował wtedy Katowiczanin, zawodnik 1.FC Karol Kossok, zwany – z racji wzrostu – „Śląskim Olbrzymem”. Dwa lata później będzie królem strzelców rozgrywek, pomagając Cracovii w zdobyciu swojego drugiego MP po dziewięciu latach. Potem był dobrym trenerem, żeby w czasie II wojny trafić do Wehrmachtu. Zginął w sowieckiej strefie okupacyjnej Niemiec w 1946 roku.

Michał Zichlarz

Mecze Polski ze Szwecją

◾  28 maja 1922, Sztokholm, 2:1
◾ 1 listopada 1923, Kraków, 2:2
◾ 18 maja 1924, Sztokholm, 1:5
◾ 1 listopada 1925, Kraków, 2:6
◾ 3 października 1926, Sztokholm, 1:3
◾ 1 lipca 1928, Katowice, 2:1
◾ 28 września 1930, Sztokholm, 3:0
◾ 10 października 1932, Warszawa, 2:0
◾ 23 maja 1934, Sztokholm, 2:4
◾ 23 czerwca 1937, Warszawa, 3:1
◾ 14 września 1947, Solna, 4:5
◾ 7 października 1964, Solna, 3:3
◾ 18 maja 1966, Wrocław, 1:1
◾ 26 czerwca 1974, Stuttgart, 1:0, mistrzostwa świata
◾ 12 listopada 1977, Wrocław 2:1
◾ 21 maja 1985, Malmoe, 0:1
◾ 7 maja 1989, Solna, 1:2, eliminacje MŚ
◾ 25 października 1989, Chorzów, 0:2
◾ 21 sierpnia 1991, Gdynia, 2:0
◾ 7 maja 1992, Solna, 0:5
◾ 22 maja 1997, Solna, 2:2
◾ 31 marca 1999, Chorzów, 0:1, eliminacje ME  
◾ 9 października 1999, Solna, 0:2, eliminacje ME  
◾ 11 czerwca 2003, Solna, 0:3, eliminacje ME
◾ 10 września 2003, Chorzów, 0:2, eliminacje ME
◾ 5 czerwca 2004, Solna, 1:3
◾ 23 czerwca 2021, Sankt Petersburg, 2:3, mistrzostwa Europy
◾ 29 marca 2022, Chorzów, 2:0, baraż o awans do MŚ
◾ 31 marca 2026, Solna, 2:3, baraż o awans do MŚ
◾ 28 września 2026, Solna, 1:3, Liga Narodów

Bilans: 30 meczów, 9 wygranych, 4 remisy, 17 porażek. Bramki 44:65

 „Ilustrowany Kuryer Codzienny” był pod wrażeniem tłumów na katowickim stadionie przy Kościuszki.

Materiał premium

Dalsza część jest dostępna dla subskrybentów

Odblokuj pełne wydanie i korzystaj bez ograniczeń. Czytaj ekskluzywne wywiady, analizy i felietony sportowe. Słuchaj podcastów oraz oglądaj materiały wideo.

Zobacz pakiety i odblokuj wydanie

Dostęp od 12,50 zł • BLIK / karta • Anulujesz online, kiedy chcesz

Masz już dostęp? Zaloguj się